Likkutei Sichos·Vol. 32·Additions·11 Nissanלקוטי שיחות·כרך לב·הוספות·י"א ניסן

גלאחרי תפלת ערבית

דא. דער^* אויבערשטער זאָל ממלא זיין משאלות לבבם לטובה של כל אחד ואחת מישראל בכלל, און אלו הנמצאים כאן במיוחד.

הובפרט אַז מ'האָט אויף דעם אַ כח מיוחד פון דעם זמן שגרמא:

ומ'שטייט אין חודש ניסן, וואָס "ניסן" האָט צוויי נוני"ן, וואָס דאָס באַדייט אַז "נסי נסים נעשו לו"¹.

זאון אין חודש ניסן עצמו — "ביום עשתי עשר יום", וואָס דעמולט איז דער "נשיא לבני אשר"². וואָס זיין ענין איז — "הוא יתן מעדני מלך"³, דער ענין פון תענוג⁴ און אַזאַ דרגא אין תענוג וואָס ווערט אָנגערופן "מעדני מלך" — תענוג פון אַ מלך: אַ מלך איז בכלל רגיל אין אַלע ענינים טובים. איז פאַרשטאַנדיק אַז "מעדני מלך" מיינט אַ תענוג וואָס איז (ניט נאָר מערער פאַר מילוי החסרון⁵, נאָר) אַ תענוג וואָס איז מערער און בהוספה אפילו אויף הרחבה און שלימות הטוב אין וועלכע אַ מלך איז רגיל.

חב. ויש לקשר זה (דעם ענין פון חודש ניסן בכלל, "נסי נסים", און "ביום עשתי עשר יום נשיא לבני אשר") מיט חג הפסח — דער תוכן כללי ונקודה עיקרית פון גאַנץ חודש ניסן:

טדער קרבן פסח⁶ (און בזמן הזה — דעם אפיקומן⁷ וואָס איז אַ זכר לפסח) האָט מען געגעסן "בסוף כל הסעודה כדי שיהי' נאכל על השובע, דהיינו שהפסח יהא גמר כל השביעה כדי שיהיו נהנין באכילתו. . דרך חשיבות וגדולה. . כדרך שהמלכים והגדולים אוכלים"⁸.

יד. ה. אַז אויך פאַר אכילת קרבן פסח האָט מען "שובע", און דער פסח איז מוסיף אין דעם נאָכמער הנאה ותענוג — "מעדני מלך", "כדרך שהמלכים כו' אוכלים".

יאג. אין דעם קומט צו נאָך אַ נקודה, און אַ חידוש:

יבבאַם אָנהויבס סדר של פסח איז מען מכריז: "כל דכפין ייתי וייכול כל דצריך ייתי ויפסח", און מ'איז מסיים אַז אַלע אידן ווערן "בני חורין".

יגאון לפני זה (אָנהויבנדיק פון שלשים יום קודם החג⁹) — גיט מען די עניי העיר ובכלל "מעות חטים".

ידדאָס הייסט¹⁰, אַז נוסף לזה וואָס מ'דאַרף אַליין עסן דעם פסח "על השובע" ("מעדני מלך"), דאַרף מען דאָס אויך געבן צו "כל דצריך". מ'דאַרף אים געבן ניט נאָר "די מחסורו" ("כל דכפין ייתי וייכול"), נאָר אויך "ייתי ויפסח", דעם פסח וואָס "נאכל על השובע", "כדרך שהמלכים אוכלים", "מעדני מלך" — ביז אַז מ'מאַכט פון אים אַ "בן חורין" אמיתי.

טואון דער טעם אויף דעם איז בפשטות — ווייל יעדער איד איז אַ בן מלך¹¹, און בנו יחידו של מלך¹², מלך מלכי המלכים הקב"ה.

טזד. ועפ"ז יש לקשר זה מיט דעם קאַפיטל (מזמור) תהלים¹³ וואָס כמה הויבן אָן זאָגן¹⁴ בעשתי עשר יום דחודש ניסן בשנה זו:

יזדער קאַפיטל הויבט זיך אָן מיט "עני ואביון אני"¹⁵, און דערנאָך איז מען ממשיך¹⁶ "שמח נפש עבדך".

יחויש לומר אַז דאָס זיינען די צוויי קצוות הנ"ל: מ'הויבט אָן דעם סדר מיט "כל דכפין כו' כל דצריך כו'" — "עני ואביון"; און מ'גיט זיי דעם פסח שנאכל על השובע, "מעדני מלך" — "שמח נפש עבדך", דער ענין פון שמחה וואָס איז נאָכמער פון מילוי החסרון בכלל, און נאָכמער אפילו פון תענוג בכלל, וואָרום שמחה איז פורץ כל הגדרים¹⁷.

יטה. און אין דעם גופא — קומט צו נאָכמער הדגשה בשעת מ'שטייט גלייך נאָך תפלת ערבית, ווען עס הויבט זיך אָן (ע"פ תורה ושו"ע)¹⁸ דער מעת-לעת פון "עשתי עשר יום" בחודש ניסן:

כתפלת ערבית איז "רשות"¹⁹. ומבואר בחסידות²⁰, אַז דאָס איז אַ העכערע המשכה פאַר די המשכה וואָס קומט דורך "חובה". ד.ה. אין עבודת האדם — ניט נאָר אַ המשכה פון "די מחסורו" (חובה), נאָר אַ המשכה פון "לעשרו" (רשות).

כאויש לומר אַז דאָס איז איינער פון די טעמים פאַרוואָס דוקא יעקב תיקן תפלת ערבית²¹ — ווייל "נחלת יעקב" איז "נחלה²² בלי מצרים"²³.

כבולהוסיף, אַז אין יעקב זיינען אויך דאָ די צוויי קצוות: "יעקב" איז אותיות יו"ד עקב²⁴. וואָס עקב (דער חלק הכי תחתון בגוף²⁵) גייט אויף דער דרגא פון "עני ואביון". און אין בחי' עקב ("עני ואביון") ווערט נמשך דער יו"ד, מלמעלה מעלה (ווי דער צ"צ איז עס מבאר²⁶) — ע"ד "שמח נפש עבדך", פריצת גדר (נחלה בלי מצרים), וואָס ווערט נמשך אויך צו דעם "עני ואביון".

כגביז אַז נשמת יעקב ("ישראל סבא") "כלולה מכל הנשמות שבישראל מעולם ועד עולם", כמבואר באגה"ק פון דעם אַלטן רבי'ן²⁷.

כדו. וואָס דעריבער איז אַ דבר המתאים — אַז שטייענדיק איצטער בתוך השלשים יום קודם חג הפסח (און בסמיכות צו פסח), ווען מ'האָט דעם חיוב פון געבן "מעות חטים" צו עניים,

כהאון אין די שלשים יום גופא — "ביום עשתי עשר יום נשיא לבני אשר", וואָס "הוא יתן מעדני מלך", און אין אַ יאָר ווען מ'הויבט אָן זאָגן דעם קאַפיטל "עני ואביון אני גו' שמח נפש עבדך",

כואון אין דעם טאָג גופא — גלייך ווי מ'טרעפט זיך צוזאַמען בתחלת היום, ד. ה. גלייך נאָך תפלת ערבית (רשות), ווען עס הויבט זיך אָן דער "ויהי ערב", וואָס דאָס איז די התחלה²⁸ (און דאָס איילט) צו דעם "ויהי בוקר", ביז אַז עס ווערט אַ "יום אחד"²⁹ (מיט אַלע פירושים שבדבר) —

כזזאָל מען געבן יעדערן אַ דאָלאַר, כדי מ'זאָל דאָס אָפּגעבן צו אַן "עני ואביון" בכדי אַז באַ דעם "עני ואביון" זאָל קענען זיין "נאכל על השובע" בכל הפרטים, און דורך דעם וועט ביי אים אויך זיין שמחה, "שמח נפש עבדך".

כחאון אפילו אויב מ'האָט שוין יענעם פאַרזאָרגט — און זיכער האָט מען אים פאַרזאָרגט — אַז ביי אים זאָל זיין "שובע" אין אַלע פרטים, איז אין "שובע" קיין שיעור ניטאָ³⁰, ס'קען אַלעמאָל זיין מערער און מערער, ובפרט ווען עס רעדט זיך וועגן דער געוויינהייט פון אַ אידן, אַ בן מלך, ובפרט אַ בן פון מלך מלכי המלכים הקב"ה.

כטאון וויבאַלד אַז אַלע אידן זיינען מחוייב אין די מצוות פון פסח³¹, כולל אויך די הכרזה פון "כל דכפין ייתי וייכול כל דצריך ייתי ויפסח" — איז דער ענין (פון געבן אַ דאָלאַר על מנת אַז מ'זאָל דאָס אָפּגעבן אַן "עני ואביון") שייך צו אַלע אידן, אנשים, נשים, ביז אויך תינוקות,

לואדרבה — תינוקות האָבן אַ שייכות מיוחדת מיט דעם "סדר של פסח"³² און פסח בכלל — כמבואר בכ"מ³³ אַז באַ יציאת מצרים זיינען אידן געשטאַנען אין אַ דרגא פון "נער", ווי אַ קטן, און צוליב דעם איז געווען יציאת מצרים — מצד דער אהבה עצמית פון דעם אויבערשטן (מלך מלכי המלכים הקב"ה) צו אידן ווי זיי זיינען בבחי' "נער" — "נער ישראל (און דערפאַר) ואוהבהו"³⁴,

לאבדוגמא ווי די אהבה גדולה ואהבה עצמית וואָס מ'האָט דוקא צו אַ "נער" כפשוטו, תינוקות בשנים³⁵ — וכידוע די שיחה (מאמר) בזה פון דעם רבי'ן (מהורש"ב) נ"ע [וואָס איז געזאָגט געוואָרן בשמחת תורה]³⁶.

לבז. ויה"ר אַז כימי צאתך מארץ מצרים אראנו נפלאות³⁷ בגאולה זו (העתידה לבוא), און פּונקט ווי דער אויבערשטער האָט דעמולט אַרויסגענומען אַלע אידן פון מצרים (מצד זיין אהבה עצמית צו אידן), וועט ער אויך אַרויסנעמען אַלע אידן פון דעם גלות, "ובני ישראל יוצאים ביד רמה"³⁸,

לגאון אין אַן אופן פון זריזות, חפזון³⁹ — לא עכבם אפילו כהרף עין⁴⁰.

לדובפרט אַז אידן טוען זייער עבודה איצטער (אין די לעצטע טעג פון גלות)⁴¹ אין אַן אופן פון זריזות וחפזון בכל עניני קדושה (וואָס זיינען אַלע אויך ענינים של שמחה⁴²), ביז אין אַן אופן פון לא עכבם אפילו כהרף עין,

להכולל אין דעם ענין הנ"ל, אַז גלייך באַ דער התחלה פון "ביום עשתי עשר יום" (גלייך נאָך תפלת ערבית, שתיקן יעקב) באופן פון "לא עכבם" — גיט מען יעדער אידן, מאַן, פרוי און קינד, אַ דאָלאַר אויף אַריינברענגען "שובע" און שמחה צו אַן "עני ואביון" (כנ"ל).

לווואָס דאָס וועט נאָכמער צואיילן די זריזות וחפזון פון דער גאולה העתידה, ובאופן פון פריצת גדר הזמן (וויבאַלד אַז דאָס קומט דורך דער עבודה פון "שמח"), און "נחלה בלי מצרים", נחלת יעקב (שתיקן תפלת ערבית רשות),

לזצוזאַמען מיטן בנין בית המקדש השלישי, וואָס ווערט אָנגערופן "בית"⁴³ (ווייל ער וועט זיין אַ בית נצחי⁴⁴), כנגד יעקב [דער "בחיר שבאבות"⁴⁵], כמאחז"ל⁴⁶ "לא כאברהם שכתוב בו הר כו' ולא כיצחק שכתוב בו שדה כו', אלא כיעקב שקראו בית".

לחומעין זה — האָבן אידן נאָך אין די לעצטע רגעים פון גלות, כימי צאתך מארץ מצרים ווען "ולכל בני ישראל הי' אור במושבותם" נאָך זייענדיק אין גלות⁴⁷,

לטאון אין אַן אופן פון שמחה וטוב לבב, צוזאַמען מיט בני חיי ומזוני רויחי, רויחי⁴⁸ וואָס איז כולל אויך דעם ענין התענוג,

מאון תענוג וכל ענינים אלו — בפשטות ובפשיטות למטה מעשרה טפחים, אַלס נשמות בגופים בזמן הגלות.

מאאון דערנאָך גלייך גיין טאַנצנדיק צו די הכנות פון חג הפסח כשר ושמח⁴⁹,

מבאון צו "זמן חירותנו" — די גאולה האמיתית והשלימה — וואָס קומט נאָך פאַר פסח, ובמילא קומט דערנאָך צו אין דער חירות באופן פון הלך והוסיף ואור, ביז חירות דחה"פ,

מגומתוך שמחה וטוב לבב, און אויך אין דעם — הלך והוסיף ואור.

מד[כ"ק אדמו"ר שליט"א נתן לכל אחד ואחת — אנשים נשים וטף — שטר של דולר ע"מ לתת אותו (או חילופו) לצדקה].

מחלפני תפלת ערבית

מטעס זאָל מקויים ווערן באַ יעדערן, בתוך כלל ישראל, הבטחתו של הקב"ה אַז "כל המברך מתברך"¹ בברכתו של הקב"ה, וואָס "תוספתו מרובה על העיקר"², און — "מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה"³, לכל אחד ואחת, בתוך כלל ישראל, בכל המצטרך לו,

נביז אין דעם ענין העיקרי (ווי דערמאָנט⁴) — די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו.

נאובפרט אַז דאָס (די גאולה) איז אַן ענין שהזמן גרמא,

נבסיי מצד החודש, חודש ניסן — כהבטחת תורת אמת ותורת חיים, אַז "בניסן נגאלו ובניסן עתידין ליגאל"⁵;

נגסיי מצד השבוע — יום שלישי שהוכפל בו כי טוב⁶, וואָס די גאולה איז שלימות הטוב, ביז טוב כפול, טוב לשמים וטוב לבריות⁷, ווי זיי שטייען פאַראיינציקט אין אַ מציאות אחת (בכל רגע פון יום השלישי);

נדאון סיי מצד השנה — שנת תש מח און ת ש?מ?ח, און אויך אַ שנת הקהל, "הקהל את העם האנשים והנשים והטף"⁸, וואָס שלימות השמחה און שלימות פון הקהל וועט זיין בגאולה העתידה — "שמחת עולם על ראשם"⁹, און "קהל גדול ישובו הנה"¹⁰.

נהוואָס די קביעות מאַכט דער זמן נאָכמער מוכשר אויף דער גאולה האמיתית והשלימה, און אַלע אידן גיין, "קהל גדול ישובו הנה", לארצנו הקדושה, און מ'גייט בזריזות — "לא עכבן אפילו כהרף אין"¹¹, "עם ענני שמיא"¹².

נואון מ'האָט שלימות הארץ, צוזאַמען מיט "ירחיב ה' אלקיך את גבולך"¹³ — אַלע עשר ארצות ואומות (נוסף אויף די שבע, אויך די שלשה ארצות קיני קניזי וקדמוני),

נזצוזאַמען מיט שלימות עם ישראל, "קהל גדול" פון "האנשים והנשים והטף" (כנ"ל), און אין יעדער סוג באַזונדער — שלימות פון יעדער פרט און פרט שבפרט, אין פרטי פרטים, ולאידך: יעדערער¹⁴ אַלס פרט (בלייבנדיק אַ באַזונדער מציאות) ווערט אַ חלק פון דעם "קהל גדול", ביז נאָכמער — ווי דער בעש"ט¹⁵ זאָגט אַז העצם כשאתה תופס במקצתו אתה תופס בכולו¹⁶.

נחאון די שלימות (פון עם ישראל) פועל'ט אויך אין דער גאַנצער וועלט, וואָס אויך זי באַשטייט פון התחלקות, "מה רבו מעשיך"¹⁷, "מה גדלו מעשיך"¹⁸, ביז אַ התחלקות עד אין סוף¹⁹ — ווערט ביחד עם זה נתגלה לעין כל אַז די וועלט (און אַלע אירע פרטים) איז אַ רשות היחיד ליחידו של עולם, ובאופן פון "ולא יכנף עוד מוריך והיו עיניך רואות את מוריך"²⁰, וכמבואר בספר תניא קדישא²¹.

נטועוד והוא העיקר — ולא עכבן אפילו כהרף עין, תיכף ומיד ממש ממש.

ס[א' מרבני אנ"ש ברך את כ"ק אדמו"ר שליט"א בברכת כהנים, ואמר כ"ק אדמו"ר שליט"א:]

סאולאחרי תחיית המתים, ווען עס וועט זיין "משה ואהרן עמהם"²², וועט יעדער איד און אַלע אידן — אַלס חלק פון דעם עצם פון אַ קהל גדול — הערן די אַלע ענינים וברכות — אַ ברכה גדולה²³ — פון אהרן כהן גדול, בבית המקדש השלישי — אַ בית גדול²⁴.

סדלאחרי תפלת ערבית והבדלה

סהצום אַלעם ערשטן — כל המברך מתברך¹ בברכתו של הקב"ה, וואָס "תוספתו מרובה על העיקר"², ולמטה מעשרה טפחים, ותיכף ומיד — מידו המלאה הפתוחה הקדושה והרחבה³.

סואון עס זאָל מקויים ווערן באַ יעדער איד און ביי אַלע אידן, בתוך כלל ישראל, דער "שיר מזמור לבני קרח למנצח" (דער קאַפּיטל תהלים פ"ח המתאים לשנה זו⁴) — ווי גערעדט בארוכה פריער⁵: באַ יעדער איד ובכל עניניו, גשמיים און רוחניים — זאָל זיין "שיר מזמור", שיר בפה — וואָס איז כולל כל עניני הנשמה (ועל ידי הנשמה), און מזמור בכלי — וואָס איז כולל כל עניני הגוף (ועל ידי הגוף)⁶, ביז אויך חלקו בעולם — כל הנכסים של האדם⁷ (וואָס זיי זיינען בדוגמא צו אַ כלי וועלכע אַ איד נוצט צוליב דעם אויבערשטן),

סזאון ביידע אופני עבודה ("שיר מזמור") זיינען "לבני קרח" — אין זיי ווערט אויפגעטאָן דער עילוי פון תשובה⁸, ביז תשובה עילאה, וואָס איז בשמחה רבה⁹,

סחביז אויפטאָן דעם ענין פון "למנצח" — אַז ס'זאָל זיין אַ נצחון¹⁰ גמור פון יעדער איד, און פון אַלע אידן, און פון אַלע אידן צוזאַמען — דער נצחון פון אויספירן וואָס דער אויבערשטער וויל, און וואָס יעדער איד וויל¹¹, און וואָס אַלע אידן ווילן,

סטביז דעם ענין הכי עיקרי — אַז תיכף ומיד ממש, ולא עכבן אפילו כהרף עין¹², זאָל קומען די גאולה האמיתית והשלימה ע"י משיח צדקנו, דוד מלכא משיחא.

עובפרט אַז איצטער איז מוצאי שבת קודש, זמן פון סעודתא דדוד מלכא

עאמשיחא¹³ (וואָס קומט נאָך דעם זמן פון רעוא דרעוין בשבת¹⁴),

עבאון במיוחד — מוצאי פון שבת הגדול עשירי בניסן, ווען ס'איז געווען דער "משכו וקחו לכם"¹⁵,

עגאון מ'גייט דערפון גלייך אַריין אין דעם יום ראשון, און "ביום עשתי עשר יום"¹⁶ בניסן, וואָס דעמולט ווערט אויפגעטאָן בדוגמא פון "אותו¹⁷ יום נטל עשר עטרות"¹⁸ בראש חודש ניסן (וועלכער איז דאַמאָלס אויך געווען ביום ראשון), און דערצו (ביום עשתי עשר — אחד עשר¹⁹ בניסן²⁰) — עטרה על גבי (עשר עטרות) עטרה²¹ ועל העטרות, נוסף צו דעם וואָס ער איז אַ המשך צו אַלע עשר עטרות,

עדאון די ימים שלימים (פון חודש ניסן), און נאָכמער — שלימות העכער פון שלי-מות (עטרה על גבי עטרה)²² — ווערן די הכנה קרובה ומתאימה ובתכלית השלימות (און שלימות על גבי שלימות) צו דער גאולה האמיתית והשלימה, און מ'גרייט זיך שוין גלייך איצטער צו "ונאכל שם מן הזבחים ומן הפסחים"²³, און דערנאָך בעתו ובזמנו — "ונאכל שם" בפועל, בבית המקדש השלישי, מקדש אד' כוננו ידיך²⁴.

עהאמן כן יהי רצון²⁵.

עו[לאחרי שא' מהרבנים בירך כ"ק אדמו"ר שליט"א בברכת כהנים — אמר: עס זאָל זיין אַ פריילעכע וואָך²⁶].