Tanach · Rishonim on Tanach · Rashi · Torah

Rashi on Deuteronomy 15:8/רש"י על דברים ט״ו:ח׳

אפתח תפתח. אֲפִלּוּ כַמָּה פְעָמִים (שם):
1פתח תפתח [BUT] THOU SHALT SURELY OPEN [THINE HAND] — even many times (Sifrei Devarim 116:13).
בכי פתח תפתח. הֲרֵי כִי מְשַׁמֵּשׁ בִּלְשׁוֹן אֶלָּא:
2כי פתח תפתח BUT THOU SHALT SURELY OPEN [THINE HAND] — Here, you see, the word כי has the meaning of “but” (whilst e.g.. in v. 7 it means “if”, in v. 10 “because”).
גוהעבט תעביטנו. אִם לֹא רָצָה בְמַתָּנָה תֵּן לוֹ בְּהַלְוָאָה (עי' שם; כתובות ס"ז):
3והעבט תעביטנו AND THOU SHALT LEND HIM ON PLEDGE — If he does not want a gift, give it to him as a loan (cf. Sifrei Devarim 116:14; Ketubot 67b).
דדי מחסרו. וְאִי אַתָּה מְצֻוֶּה לְהַעֲשִׁירוֹ:
4די מחסרו [LEND HIM ON PLEDGE] SUFFICIENT FOR HIS NEED — but you are not commanded to make him rich.
האשר יחסר לו. אֲפִלּוּ סוּס לִרְכֹּב עָלָיו וְעֶבֶד לָרוּץ לְפָנָיו (שם):
5אשר יחסר לו [SUFFICIENT FOR HIS NEED] IN THAT WHICH HE LACKETH — This implies: you must provide him even with a horse to ride on and a slave to run before him (if he was accustomed to such and now feels the lack of them) (Sifrei Devarim 116:16; Ketubot 67b).
ולו. זוֹ אִשָּׁה וְכֵן הוּא אוֹמֵר (בראשית ב') אֶעֱשֶׂה לּוֹ עֵזֶר כְּנֶגְדּוֹ (ספרי):
6לו — implies that you must help him even to get a wife; for so it states. אעשה לו עזר כנגדו “I will make a helpmate for him (לו)” (Sifrei Devarim 116:17; Ketubot 67b).